| |
Hoe herkent u
schizofrenie?
Schizofrenie herkennen is niet altijd gemakkelijk. Je kunt het vaak niet
aan de buitenkant zien en het kan een tijd duren voordat de symptomen
zichtbaar worden. Mensen die de ziekte hebben, kunnen of willen niet
onder woorden brengen waar ze last van hebben. Bovendien uit de ziekte
zich bij geen twee mensen op dezelfde manier.
Toch zijn er tal van signalen die op schizofrenie kunnen duiden.
Misschien merkt u dat uw familielid, partner, vriend of kennis:
op voor anderen onbegrijpelijke manier angstig of in de war is
er niet in slaagt om in werk, studie of hobby te presteren wat er
normaal gesproken van hem of haar verwacht kan worden
op een vreemde manier praat, soms ook met nieuwe, zelfverzonnen woorden
beweert stemmen te horen of praat met denkbeeldige, voor anderen niet
werkelijk aanwezige personen
verhalen ophangt over komplotten of geheime organisaties en daarin soms
het eigen gezin of de partner betrekt
vreemd loopt of beweegt, op zo'n manier dat anderen zich er
ongemakkelijk bij voelen
mensen in de omgeving afschrikt of irriteert door de manier waarop hij
of zij zichzelf verwaarloost
onvoorspelbare woede-uitbarstingen heeft
de hele dag in bed ligt, maar 's nachts door het huis spookt of in de
stad ronddwaalt
zichzelf kwaad dreigt te doen
geen vriend(inn)en maakt of hooguit korte, oppervlakkige contacten heeft
zegt iemand anders te zijn
zegt dat anderen gedachten uit zijn/haar hoofd trekken of er juist
gedachten inbrengen.
Wat is
schizofrenie?
Oorzaak, behandeling en gevolgen
Schizofrenie is een ernstige psychiatrische ziekte waaraan bijna een op
de honderd mensen lijdt. De ziekte komt voor in alle lagen van de
bevolking en treft net zo veel mannen als vrouwen. Meestal openbaart
schizofrenie zich voor het eerst in de leeftijd van zestien tot
zesentwintig jaar.
Schizofrenie heeft niet, zoals nog vaak wordt gedacht, te maken met 'een
gespleten persoonlijkheid'.
De oorzaak
Het optreden van schizofrenie is voor een deel erfelijk bepaald; in de
ene familie komt schizofrenie meer voor dan in de andere. Vroeger werd
wel gezegd dat schizofrenie aan de opvoeding lag.
Een verhoogde kwetsbaarheid voor stress speelt een belangrijke rol bij
het ontstaan van een psychose. Naast spanningsvolle situaties zijn ook
andere omgevingsinvloeden van belang. Welke dat precies zijn is niet
helemaal bekend, maar men denkt aan problemen tijdens de zwangerschap of
rond de geboorte.
Ook is bekend dat er sprake is van een stoornis in bepaalde chemische
stoffen in de hersenen, die medeverantwoordelijk zijn voor de verwerking
van informatie.
De psychotische periode en daarna
Schizofrenie kenmerkt zich door het optreden van psychoses. Dit zijn
perioden waarin het contact met de realiteit ernstig is verstoord.
Iemand kan erg in de war en angstig zijn, last hebben van hallucinaties
en/of waandenkbeelden hebben. Zo kan iemand stemmen horen, denken dat
hij Jezus is of bijvoorbeeld het idee hebben dat hij achtervolgd wordt.
Een psychose kan enkele weken of maanden duren. Sommige mensen zijn maar
één keer psychotisch, anderen hebben er regelmatig of zelfs continu last
van.
Psychotische verschijnselen kunnen lang doorwerken, al lijken ze meer
naar de achtergrond verdwenen. In zo'n periode nemen andere
verschijnselen de overhand. De patiënt heeft bijvoorbeeld wel weer
contact met de realiteit, maar kan zich erg 'leeg', somber en moe
voelen. Er is sprake van emotionele vervlakking en verlies van
initiatief.
Inmiddels is bekend dat het gebruik van hasj de kans op een psychose
verhoogt.
De behandeling
Schizofrenie is vooralsnog niet te genezen, maar doorgaans wel te
behandelen.
Bij de behandeling speelt medicatie een grote rol. De meest
voorgeschreven medicijnen zijn antipsychotica en anti-Parkinsonmiddelen
(tegen de bijwerkingen van antipsychotica).
Naast medicijnen is goede voorlichting en steun aan de patiënt en
familie van groot belang. Verder moet de patiënt geholpen worden om het
dagelijkse leven weer aan te kunnen.
De gevolgen
Voor elke patiënt zijn de gevolgen verschillend, maar vrijwel altijd
zijn ze ingrijpend. Studie, relatie, hobby's, dagelijkse bezigheden -
alles blijkt plotseling minder vanzelfsprekend dan voorheen.
Toekomstverwachtingen moeten worden bijgesteld, maar hoeven niet te
worden opgegeven. Waar anderen geleidelijk aanlopen tegen de grenzen van
wat haalbaar is, worden mensen met schizofrenie in één klap met hun
beperkingen geconfronteerd; idealen moeten plaatsmaken voor een reëler
perspectief. Dat kost tijd, vraagt om aanpassingsvermogen en om een
omgeving die begrip toont voor de problemen die daar onlosmakelijk mee
zijn verbonden.
Voor die omgeving is de ziekte eveneens ingrijpend. Uit onderzoek blijkt
dat bij heel wat Ypsilonleden de zorgen voor het zieke familielid het
leven grotendeels gaan beheersen. Naarmate de ziekte langer duurt, gaan
de belasting en de verantwoordelijkheid vaak zwaarder drukken.
|
