De stroming
van het bloed in de slagaders en de aders is het gevolg
van drukverschillen. In de slagaders zorgt de krachtige
linkerkamer van de hartspier voor dit drukverschil. Aan
de stroming van het bloed in de aders draagt het hart
niet bij. Kleine klepjes in de ader zorgen ervoor dat
het bloed alleen in de richting van het hart kan
stromen. Door de lage druk in de aderen kan de
zwaartekracht in staande houding een belemmering zijn
voor de bloedstroom. Bij het lopen persen de beenspieren
het bloed in de aderen als een pomp naar boven. De
kuitspierpomp is daarbij de belangrijkste. Ook
voetspieren en kniebewegingen stimuleren de terugstroom
van het bloed naar het hart.
Onder invloed van de zwaartekracht kan het bloed zich
in een laag punt van het lichaam ophopen in een ader.
Omdat de aderwand dun en rekbaar is, zwelt die ader op.
Wanneer deze toestand lang blijft bestaan, zal de ader
verder uitrekken. De druk in de ader neemt daarbij toe.
Het gevolg is dat de kleppen door de verwijde ader niet
goed meer kunnen sluiten en gaan lekken. Het bloed kan
daardoor de verkeerde kant op stromen, dus van het hart
af. Hierdoor wordt de ader nog wijder, gaan de kleppen
nog meer lekken en ontstaat er een zogeheten spatader.
Een spatader is dus een plaatselijke uitrekking en
verzwakking van een normale ader. Spataders kunnen op
verschillende plaatsen ontstaan. Spataders kunnen op
verschillende plaatsen ontstaan: in een grote hoofdtak (stamvarices),
in een zijtak (zijtakvarices) en in de kleine adertjes.
Bij zeer kleine spatadertjes in de huid spreekt men van
besenreiservarices. Deze worden ook wel penseelvarices
of blauwscheuten genoemd.
Spataders zijn het gevolg van problemen in de
oppervlakkige aders. Deze oppervlakkige aders lopen vrij
dicht onder de huid, hebben weinig steun van de omgeving
en zetten gemakkelijk uit. Ook in de diepliggende aders
kunnen de kleppen lekken, hetgeen soortgelijke klachten
kan opleveren. Dit is echter niet altijd zichtbaar en
komt minder vaak voor dan spataders.
De kans op het krijgen van spataders is, zoals wel
vaker, een optelsom van risicofactoren. De belangrijkste
zijn:
- erfelijke aanleg
- zwangerschap
- hormonale veranderingen
Andere factoren die een rol kunnen spelen zijn: veel
staan of zitten, overgewicht en verzwakking van de
aderwand ten gevolge van ouderdom.
Klachten van spataders
Spataders geven meestal geen klachten. Soms veroorzaakt
een beginnende spatader een aantal typische klachten
zoals zware, vermoeide en vaak warme benen, jeuk, een
gespannen gevoel, krampen, een trekkende of stekende
pijn in de kuiten, trillingen in de benen en zwellingen.
Bij sommige mensen ontstaan na verloop van tijd
vochtophopingen in de benen, huiduitslag, een
verkleuring of verharding van de huid. Wanneer spataders
of lekkende kleppen in de diepliggende aderen niet
behandeld worden, kunnen andere problemen in de benen
ontstaan. In het ergste geval een open been. De huid
gaat dan stuk en geneest niet spontaan.
