header landen en staten

Totaal bezoekers:
Totaal pagevieuws:
Online bezoekers:
 
 
 
   


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Tanzania

 

Terug naar overzicht Afrika >>

 


Tanzania (officieel in het Swahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania = Verenigde Republiek van Tanzania), republiek in Oost-Afrika, omvattende het vroegere Tanganyika en Zanzibar/Pemba, 942.799 km2, met (1994) 28,8 miljoen inw. (30,5 inw. per km2); hoofdstad: Dodoma (tot 1973: Dar es Salaam). Voor de kust liggen de eilanden Zanzibar en Pemba. Munteenheid is de Tanzaniaanse shilling (T Sh), onderverdeeld in 100 cents. Nationale feestdag is 26 april.

 


1. Fysische geografie

1.1 Landschap
De zeer gevarieerde morfologie van Tanzania's vasteland wordt in sterke mate bepaald door drie elementen, van oost naar west: a. een vrij smalle kuststrook; b. het vlakke tot zwak golvende centrale plateau (gemiddeld 1200 m hoog); c. de Grote Afrikaanse Slenk (Rift Valley), die zich hier ten noorden van het Nyasameer in twee slenken Conquer Kilimanjaro on a Tanzania Safari Toursplitst; het hiermee verband houdende vulkanisme deed o.a. Afrika's hoogste berg, de Kilimanjaro (5895 m, op de grens met Kenia) ontstaan. Ook Afrika's diepste punt, in het Tanganyikameer (tot ca. 1430 m diep), op de grens van Tanzania, vormt een onderdeel van de Rift Valley. Behalve door beide genoemde grote meren loopt een deel van de landsgrens ook door het Victoriameer. Zelfs de grootste rivieren zijn praktisch onbevaarbaar. Vele hebben wel een belangrijk hydro-elektrisch potentieel, dat echter alleen in het noorden (Pangani) ten dele wordt benut. Een deel van het binnenland watert af op zoutmeren (Eyasi-, Manyara- en Rukwameer). De Pangani, Ruvu, Rufiji en Ruvuma monden uit in de Indische Oceaan, de Kagera (via Victoriameer en Nijl) in de Middellandse Zee en de Malagarasi (via het Tanganyikameer en de Kongo) in de Atlantische Oceaan.
1.2 Klimaat
Tanzania bevindt zich geheel in de tropische klimaatzone; meer dan H van het land heeft een gemiddelde jaartemperatuur van boven 20 įC. In het bergland komt nachtvorst echter regelmatig voor. Het neerslagpatroon staat onder invloed van de heersende moessonwinden. Een groot deel van het land heeft twee regentijden: oktober/november (de zgn. kleine regens) en maart/mei (de grote regens). De neerslag is sterk variabel en onregelmatig gespreid over het land; vooral in het centrale deel regent het veelal onvoldoende voor een betrouwbare landbouw.
1.3 Plantenwereld
Een groot deel (35%) van het vasteland is bedekt met een beboste savanne, Miombo genaamd. Diverse andere soorten savannen nemen ca. eenderde van de oppervlakte in en echt grasland (ca. 10%) komt voor in Serengeti en op enkele andere plaatsen. In totaal is slechts 1,5% van het land met dicht woud bedekt. Tropisch regenwoud is beperkt tot delen van hoge bergen. Op Zanzibar is de natuurlijke plantengroei vrijwel geheel verdrongen door aangeplante, dichte kokospalmbossen.
1.4 Dierenwereld
De dierenwereld sluit in grote trekken aan bij die van Kenia en is in de eerste plaats die van de savanne, gekenmerkt door talrijke antilopen (waarvan de blauwe of gestreepte gnoe verreweg de algemeenste is; in Tanzania nog in miljoenen), buffels, wrattenzwijnen, giraffen, nijlpaarden, zebra's, puntlipneushoorns (zeldzaam geworden), olifanten (bedreigd door stroperij), leeuwen, panters, gevlekte hyena's, hyenahonden, enz. De fauna van de bossen omvat o.a. verscheidene apensoorten en in het westen de chimpansee; de dierenwereld van de kustbossen verschilt enigszins van die van de wouden van het binnenland. Op de hoge bergtoppen heeft de fauna een alpien karakter. De vogelwereld is zeer rijk (meer dan 1000 soorten). Reptielen en amfibieŽn omvatten honderden soorten. De visfauna van de rivieren is vrij arm, maar de meren (Victoria- en Tanganyikameer) bevatten grote aantallen soorten, vooral onder de muilbroeders en verwanten. De overige diergroepen zijn zeer rijk aan soorten maar nog weinig bekend. Voor de kust liggen koraalriffen met een typisch tropisch Indopacifische fauna. Het eiland Zanzibar sluit wat de dierenwereld betreft aan bij het vasteland, zij het dat er enkele endemische (alleen daar aan te treffen) elementen voorkomen, zoals o.a. een duiker (antiloop) en een franjeaap. Tanzania omvat een groot aantal nationale parken en reservaten, waarvan sommige tot de belangrijkste en beroemdste ter wereld gerekend worden (Serengeti National Park, Ngorongorokrater). De natuurbescherming is na de onafhankelijkheid consequent voortgezet, ondanks stroperij en de slechte economische toestand.

2. Bevolking
2.1 Samenstelling en spreiding
De Afrikaanse bevolking (ruim 98% van het totaal) bestaat uit ca. 120 stammen, vnl. Bantoetaligen. De grootste stam is die van de Sukuma (ruim 13%); samen met Nyamwezi, Luguru, Makonde, Ha, Gogo, Haya en Chagga vormen zij ruim 2 van de bevolking. Er bestaan geen overheersende tegenstellingen tussen de verschillende stammen. Verder wonen er Niloten (Luo, MasaÔ!), Arabieren, Aziaten (vnl. IndiŽrs en Pakistani) en Europeanen. De jaarlijkse bevolkingsaanwas bedroeg tussen 1985 en 1994 31Č (wereldgemiddelde: 17,2Č). De bevolkingsspreiding is zeer ongelijk. De randgebieden en Zanzibar/Pemba zijn dichtbevolkt. De grootste steden zijn: Dar es Salaam, belangrijkste haven en voormalige hoofdstad (1,4 miljoen inw.), Zanzibar Town (157.634 inw.), Mwanza (223.013 inw.) en Dodoma, de (administratieve) hoofdstad (203.833 inw.).
2.2 Taal
OfficiŽle taal is het (Ki)swahili; ook Engels wordt veel gebruikt, o.m. in het middelbaar en hoger onderwijs.
2.3 Religie
Ca. 25% van de bevolking hangt inheemse natuurreligies aan. Het percentage islamieten bedraagt ca. 33. Hindoes zijn er vnl. te Dar es Salaam onder de Aziatische bevolking. Het aantal christenen wordt geschat op 46%, waarvan 33% rooms-katholiek en 13% anglicaans en luthers.

3. Bestuur en samenleving
3.1 Staatsinrichting en bestuur
Volgens de grondwet van 1977 is Tanzania een federatieve republiek, bestaande uit het vasteland Tanganyika en de eilanden Zanzibar/Pemba. Staatshoofd is de president, die voor vijf jaar wordt gekozen. Hij benoemt de premier, is opperbevelhebber van de strijdkrachten, heeft het recht van veto met betrekking tot de wetgeving, benoemt een deel van de parlementsleden en heeft het recht het parlement te ontbinden. Het parlement wordt voor een deel voor vijf jaar gekozen. Zanzibar/Pemba heeft sedert 1979 een eigen dagelijks bestuur en een gekozen parlement, die verantwoordelijk zijn voor de interne aangelegenheden van het eiland. De president van Zanzibar is tevens vice-president van Tanzania. In werkelijkheid echter wordt Zanzibar al sinds 1964 bij decreet geregeerd.
3.2 Politieke organisatie; partijwezen
De enig toegestane politieke partij is de Chama cha Mapinduzi (CCM), de Partij van de Revolutie, die een Afrikaanse vorm van socialisme nastreeft en nauw is vervlochten met het bestuursapparaat. Bij de CCM zijn jongeren- en vrouwenorganisaties aangesloten. In febr. 1992 besloot de CCM de oppositie te legaliseren en, na 27 jaar, een einde te maken aan het eenpartijsysteem. De toekomstige politieke partijen mochten echter niet de federatie van het vasteland met Zanzibar aanvechten en eveneens niet op godsdienstige, regionale, tribale of rassenbasis geformeerd worden. Vier 'nieuwe' partijen behaalden samen 46 zetels in het 232 plaatsen tellende parlement (verkiezingen van 1995).
3.3 Administratieve indeling
Het vasteland is bestuurlijk ingedeeld in 25 regio's, die onderverdeeld zijn in 94 districten. Zanzibar en Pemba zijn in 5 regio's ingedeeld. Aan het hoofd van een regio staat een door de centrale regering benoemde commissaris.
3.4 Rechtswezen
In het rechtswezen zijn elementen van de Britse common law, islamitisch recht, Afrikaans gewoonterecht en Europees burgerlijk recht aanwezig. Op Zanzibar overheerst het islamitisch recht. In Dar es Salaam is het Hooggerechtshof gevestigd.
3.5 Lidmaatschap van internationale organisaties
Tanzania is lid van het Gemenebest van Naties, de Verenigde Naties en hun suborganisaties en van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid, is geassocieerd lid van de EU en aangesloten bij de beweging van niet-gebonden landen (NGL).
3.6 Defensie
Er bestaat een tweejarige dienstplicht en de strijdkrachten (48!600 man) worden door landen uit Oost- en West-Europa en door China van materieel en technisch advies voorzien. Er zijn verder twee paramilitaire eenheden en een burgermilitie, resp. 1400 en 85!000 man.
3.7 Sociale situatie
De sociale situatie is vooral in de jaren zeventig ingrijpend gewijzigd, niet in de laatste plaats door de grootscheepse hervestigingscampagne op het platteland, waarbij ca. 12 miljoen verspreid wonende boeren in ruim 8000 nieuw opgezette Ujaama-dorpen werden gevestigd waardoor allerlei voorzieningen, zoals gezondheidszorg, onderwijs, water- en voedselaanvoer voor grote groepen van de bevolking beschikbaar kwamen. Door de voortdurende terugval in de economische voorzieningen dreigen deze voorzieningen echter snel af te brokkelen.
3.8 Sociale en medische voorzieningen
Er is een bescheiden stelsel van sociale voorzieningen. De gezondheidszorg is sedert 1980 geheel genationaliseerd en gratis. Veel voorkomende ziekten zijn: malaria, tuberculose, meningitis, lepra en aids. De gemiddelde levensverwachting bij geboorte is 49,4 jaar voor mannen en 52,3 jaar voor vrouwen.
3.9 Onderwijs
Het onderwijs, dat kosteloos is, heeft hoge prioriteit in het overheidsbeleid. Het analfabetisme bedroeg in 1967 nog 77%, maar dankzij alfabetiseringscampagnes in de jaren tachtig is dat percentage teruggebracht tot 32% in 1995. In Dar es Salaam is een universiteit gevestigd, in Sokoine een landbouwuniversiteit.
3.10 Pers en omroep
De pers wordt gecontroleerd door de partij of de overheid. De twee belangrijkste dagbladen op het vasteland zijn: Daily News (regeringsorgaan) en Uhuru (CCM-partijorgaan). Op Zanzibar verschijnt het blad Kipanga. Er zijn twee officiŽle radiozenders: Radio-Tanzania in Dar es Salaam en Radio-Tanzania Zanzibar. Op Zanzibar is een televisiestation.

4. Economie
4.1 Algemeen
Gold Tanzania tot ver in de jaren zeventig nog als een model-ontwikkelingsland, mede dankzij de grote bedragen aan ontwikkelingshulp uit het buitenland, aan het begin van de jaren tachtig sloeg het economisch verval toe. Prijsdalingen op de wereldmarkt van belangrijke exportproducten als koffie en katoen en een onderontwikkelde transport- en communicatiesector waren hiervan voornamelijk de oorzaak. In 1986, na het aftreden van president Nyerere, werd een hervormingsakkoord met het IMF en de Wereldbank getekend, waarbij de landbouwsector als basis en motor van de ontwikkeling in andere sectoren moest dienen.
Het bnp daalde tussen 1980 en 1987 met gemiddeld 1, 8% per jaar. In 1993 bedroeg het $ 90 per hoofd van de bevolking. De buitenlandse schuld bedroeg ruim 90% van het bnp (in 1992 $ 6,7 miljard).
4.2 Landbouw, veeteelt, bosbouw en visserij
De agrarische sector draagt voor ca. 57% bij aan het bnp en biedt voor het grootste deel van de beroepsbevolking werkgelegenheid. Naast zelfvoorziening draagt deze sector voor 60-70% bij aan de exportinkomsten. De belangrijkste agrarische exportproducten zijn koffie, katoen, thee en cashewnoten. De eens bloeiende sisalproductie stortte in de jaren tachtig ineen. Op Zanzibar en Pemba worden kruidnagelen verbouwd (80% van de wereldproductie). De veehouderij komt vnl. in het noorden en het centrale hoogland voor en wordt door nomaden, vnl. voor eigen gebruik, bedreven. Ca. 45% van het land is met bos bedekt, dat slechts voor een klein deel op commercieel verantwoorde wijze geŽxploiteerd kan worden. Van belang voor de export zijn ebbe-, mahonie- en sandelhout; bijproducten zijn bijenwas, hars en gummi. Van de visserij is de binnenvisserij op het Victoriameer en het Tanganyikameer van belang. De zeevisserij is nog weinig ontwikkeld.
4.3 Mijnbouw
De winning van delfstoffen (diamant, goud, edel- en halfedelstenen en zout) is in handen van de State Mining Corp., maar draagt slechts 1% bij aan het bnp. De bodem bevat verder steenkool, ijzererts en fosfaten.
4.4 Industrie
De industrie houdt zich vnl. bezig met de verwerking van de agrarische producten en is geconcentreerd in Dar es Salaam, Moshi, Tanga, Arusha, Mwanza, Morogoro en Dodoma (in ontwikkeling). Daarnaast zijn er een aardolie- en petrochemische raffinaderij, cement-, kunstmest-, tabaks-, papier- en textielfabrieken.
4.5 Energievoorziening
De energieopwekking en -distributie geschieden door de Tanganyika Electricity Supply Comp. Elektriciteit wordt vnl. (70%) door waterkrachtcentrales geleverd.
4.6 Handel
De overheid heeft grote bemoeienis met de buitenlandse handel. Uitgevoerd worden: koffie, katoen, kruidnagelen, thee, tabak, cashewnoten, diamant, sisal en producten uit de verwerkende industrie. Belangrijkste afnemers zijn de EU-landen, m.n. de Benelux en Duitsland. GeÔmporteerd worden machinerieŽn, transportmiddelen, halfproducten (aardolie) en levensmiddelen. Belangrijkste leveranciers zijn Groot-BrittanniŽ, Saoedi-ArabiŽ en Kenia.
4.7 Ontwikkelingssamenwerking en planning
Tanzania, dat tot de 31 armste landen van de wereld behoort, krijgt van westerse landen ontwikkelingshulp, vooral van de Scandinavische landen en Nederland. Daarnaast van internationale fondsen (IDA, VN, enz.). Van de multilaterale hulp is het merendeel van de Wereldbank afkomstig.
4.8 Bankwezen
Centrale bank is de Bank of Tanzania. Het bankwezen, dat sedert 1967 in staatshanden is, zal op aandrang van het IMF voor een belangrijk deel geprivatiseerd moeten worden.
4.9 Verkeer
Het verkeersnet is wijdmazig. Slechts een klein deel van het wegennet (in totaal ca. 55.500 km) is geasfalteerd. De Tanzania Railways Corp. is de staatsspoorwegmaatschappij. De belangrijkste spoorlijnen zijn de lijn van Dar es Salaam naar Kigoma, de lijn van Tanga naar Arusha en de lijn tussen Dar es Salaam en de Zambiaanse stad Kapiri Mposhi, die het land een spoorverbinding met het gehele zuiden van het continent geeft. De spoorlijn wordt geŽxploiteerd door de Tanzania-Zambia Railway Authority. De haven van Dar es Salaam heeft grote betekenis voor de economie van Tanzania, maar ook voor de buurlanden Zambia, Oeganda, Rwanda en Boeroendi. De nationale luchtvaartmaatschappij is Air Tanzania. Dar es Salaam, Zanzibar en Arusha (toeristische trekpleister Kilimanjaro) hebben internationale luchthavens. Overigens is het toerisme een potentiŽle groeisector. In 1992 bezochten 200!000 gasten het land, die voor $ 147 miljoen deviezen meebrachten.

5. Geschiedenis
5.1 Van de prehistorie tot de onafhankelijkheid

In de Oldowai Gorge zijn 1, 8 miljoen jaar oude overblijfselen van mensachtige wezens (o.a. Zinjanthropus) gevonden. De oudst bekende contacten met de buitenwereld (Egypte) dateren uit de oudheid. Na 400 v.C. kwamen Arabieren en Perzen er handel drijven, vooral op Zanzibar, maar ook elders langs de kust (o.a. Kilwa). Portugezen overheersten de handel tussen 1498 en 1828, toen zij definitief werden verslagen door de Arabieren. Deze laatsten legden daarna het binnenland open voor hun handel, vnl. in slaven en ivoor. Inmiddels waren verschillende onafhankelijke staatjes ontstaan. In 1884 sloot de Deutsche Ost-Afrika Gesellschaft met de hoofden daarvan verdragen af, waarbij dezen hun land aan die maatschappij afstonden. In 1890 vervielen de bezittingen van genoemde maatschappij aan het Rijk. Tegen het Duitse bewind is verscheidene malen verzet gepleegd; dit eindigde met de onderdrukking door de Duitsers van de zgn. Maji-Maji-opstand (1907). In de Eerste Wereldoorlog werd het gebied o.m. door Britse en Zuid-Afrikaanse troepen aangevallen. Na de Eerste Wereldoorlog (1919) werd het een Brits mandaatgebied. In 1948 werden in Tanganyika de eerste verkiezingen voor een Wetgevende Vergadering gehouden, in 1960 werd Julius Nyerere, wiens partij, de in 1954 opgerichte Tanganyika African National Union (TANU), 70 van de 71 zetels had veroverd, tot premier gekozen. In mei 1961 kreeg het land volledig zelfbestuur, op 9 dec. werd het onafhankelijk en op 9 dec. 1962 werd Tanganyika een republiek, met Nyerere als president.
5.2 Nyerere aan de macht
Op 26 april 1964 verenigden Tanganyika en Zanzibar zich tot een republiek. Nyerere werd de eerste president van de nieuwe republiek, terwijl sjeik Abeid Karume, de president van Zanzibar, vice-president werd van de nieuwe republiek. In okt. 1964 kreeg het land de naam Tanzania. Het kreeg een eenpartijstelsel, met dien verstande dat in Tanganyika alleen de TANU en op Zanzibar alleen de Shirazi-partij werd toegelaten. In febr. 1967 werd door de TANU de Verklaring van Arusha, waarin een ontwikkelingsplan wordt geschetst, aangenomen, gevolgd door resoluties van het Uitvoerend Comitť van de TANU. Hierin werden socialisme en 'self-reliance' de basis van die ontwikkeling genoemd. Op Zanzibar bestond aanzienlijke oppositie tegen de federatie en tegen het autoritaire bewind van Karume. Deze werd in 1972 vermoord; hij werd opgevolgd door Aboud Jumbe.
De TANU fuseerde in 1977 met de Afro-Shirazipartij van Zanzibar tot de Chama cha Mapinduzi (CCM). In 1979 brak oorlog uit met buurland Oeganda, nadat troepen van dictator Idi Amin Tanzania waren binnengevallen. Tanzaniaanse troepen verdreven Amin met behulp van Oegandese ballingen.
Onder Nyerere, die in 1985 vrijwillig terugtrad, profileerde Tanzania zich in de Afrikaanse politiek als een tegenstander van de blanke minderheidsregimes in zuidelijk Afrika en steunde het de bevrijdingsbewegingen aldaar daadwerkelijk. Nyerere werd opgevolgd door Ali Hassan Mwinyi.
5.3 Separatisme op Zanzibar
Mwinyi, die in 1990 herkozen werd, matigde voorzichtig de invloed van Nyereres vorm van Afrikaans socialisme en knoopte banden aan met het IMF, waardoor de economie van het land weer uit het slop kwam. Tevens bereidde hij de introductie van het meerpartijenstelsel (1992) voor (zie ß 3). Wel bracht deze grotere vrijheid met zich mee dat onder de eilandbewoners op Zanzibar een proces van afscheiding op gang gebracht werd. De eerste verkiezing onder het nieuwe stelsel werd in 1993 op Zanzibar gehouden. Zij werd echter geboycot door de oppositie.
Op buitenlands terrein zette Tanzania de actieve steun aan de regering van Mozambique en het Frelimo, ook na de dood van president Machel (1986), voort, maar eind 1988 trok het zijn troepen uit Mozambique terug.
De eerste lokale meerpartijenverkiezingen van april 1993 werden gewonnen door de Revolutionaire Partij van Tanzania (CCM). De verkiezingen werden echter geboycot door bijna alle oppositiepartijen, omdat er sprake was van intimidatie en onregelmatigheden. Ondanks de overwinning begon de CCM in 1994 tekenen van verdeeldheid te vertonen; socialisten van de oude stempel stonden tegenover kapitalisten nieuwe-stijl. De tweede splijtzwam was Zanzibar, waar de invloed van het moslimfundamentalisme geleidelijk toenam. Het uitsluitend uit CCM-leden bestaande parlement sprak zich eind 1993 uit voor verbreking van de unie met Zanzibar, terwijl president Ali Mwinyi voorstander was van handhaving. In april 1994 vluchtten een half miljoen Rwandezen naar Tanzania om te ontkomen aan de slachtpartijen in eigen land.
Benjamin MkapaBij parlements- en presidentsverkiezingen van okt. 1995 behaalde de CCM een ruime meerderheid, maar de oppositie en internationale waarnemers betwistten de rechtmatigheid van de gang van zaken. De nieuwe gekozen president Benjamin Mkapa - zie foto beloofde een 'schone' regering na een verkiezingsperiode waarin bestrijding van de corruptie het belangrijkste thema was. Voor een aantal donorlanden was de wijdverbreide corruptie aanleiding de hulp aan Tanzania in 1994 op te schorten.
In mei 1996 werd president Salmin Amour van Zanzibar beŽdigd als lid van de Unieregering. Op het eiland was de sfeer uiterst gespannen sinds de verkiezing van 1995, waarbij zich, ook volgens internationale waarnemers, grootscheepse fraude had voorgedaan.
De vluchtelingenkampen, waar zich naar schatting 300!000 Rwandezen ophielden, werden in dec. 1996 door het leger ontruimd en de bewoners werden gedwongen terug te keren naar Rwanda.

Telefoongids Tanzania
Postcodes Tanzania

 
   

Poolgebieden



uw eigen startpagina


© copyright WorldwideBase 2005-2009