Totalitarisme of politiestaten worden over het algemeen gezien als een modern fenomeen, en als aanduiding gebruikt voor het politieke systeem dat in Duitsland onder nazi's, in Italië onder de fascisten en in de Sovjet-Unie en China onder de communisten tot perfectie werd gebracht. In het moderne tijdperk van massapolitiek, moderne communicatiemiddelen en geheime politie, werd totale controle over alle burgers mogelijk.
Totalitaire regimes zijn dictaturen waarin de wet buiten werking is gesteld en de belangrijkste staatsorganen de geheime diensten zijn. Maar niet iedere dictatuur is totalitair. Hoewel totalitaire regimes net als andere dictaturen gehoorzaamheid van hun burgers afdwingen door terreur en intimidatie, onderscheiden ze zich door hun streven naar aanhankelijkheid van de onderdanen aan het regime. Doel is het denken van de burgers zodanig te doordringen dat volk en ideologie een eenheid worden. Afwijkende meningen zijn dan onmogelijk geworden. Door alles tot een partijzaak te maken, door aan elke daad en elke gedachte een politieke dimensie te geven, wordt het privéleven gesmoord.

De schrijfster Jung Chang (geboren 1952) heeft in haar boek Wilde Zwanen, herinneringen aan het leven in Mao's China, de praktijk van het totalitarisme beschreven. De beweging voor de Hervorming van het Denken moest de partijlijn in het dagelijks leven van iedereen verankeren. Iedere week was er een vergadering van de Uitverkorenen van de Revolutie. Iedereen moest daar zelfkritiek leveren op onjuiste gedachten en zich onderwerpen aan de kritiek van anderen. Dit soort bijeenkomsten waren een machtig instrument van de communisten. De mensen hadden geen vrije tijd meer en geen privéleven.

Totalitaire regimes staan vijandig tegenover het individualisme - het denkbeeld dat de beste gemeenschap er een is van individuen die de ruimte krijgen zich te ontplooien en hun eigen geluk na te jagen. En daarmee keert het zich tegen wat sinds de Renaissance de filosofische grondslag van de Europese beschaving is geweest.