|
|
 Zodra het mogelijk werd
met machines de spierkracht van mens en dier te verveelvoudigen, brak het
tijdperk van de Industriële Revolutie aan. Eerst was het waterkracht, later
stoom, waarmee molens en fabrieken werden aangedreven en waardoor het leven
veranderde. In Engeland gebeurde dat al aan het einde van de 18de eeuw.
Matthew Boulton (1728-1809), de industrieel wiens samenwerking met de
ingenieur James Watt
resulteerde in de eerste stoommachine, zei tegen koning George III :
Hoogheid, ik verkoop wat de wereld wild : kracht.
Evenals de aandrijvingsmotoren die later zouden volgen, zet de stoommachine
warmte om in arbeid volgens de wetten van de thermodynamica. Maar de
uitvinders van de stoommachine wisten nog niets van thermodynamica - of, om
precies te zijn, 'atmosferische machines', want het was onder meer
atmosferische druk die de zuiger aandreef - werden gebruikt om water uit de
mijnschachten te pompen. Watt was de eerste die machines gebruikte om een
draaiende beweging op te wekken; zijn draaiende machine uit 1783 maakte de
ontwikkeling van het fabriekssysteem in Engeland mogelijk.
De gevolgen waren groot. Binnen dertig jaar werkten er in Engeland meer
mensen in de handel, fabrieken en ambachten dan op het land. Steden groeiden
explosief : Manchester telde in 1772 zo'n 25.000 inwoners, in 1821 al
181.000 en in 1851 waren het er liefst 455.000. De trein deed zijn intrede
in de jaren 1820 en in 1838 vond de eerste Atlantische oversteek per
stoomboot plaats. Binnen een halve eeuw na het patent van Watt schreef de
Franse wetenschapper Sadi Carnot (1796-1832), ontdekker van de wetten van de
thermodynamica : Engeland van haar stoommachines beroven zou gelijk staan
aan het haar onthouden van steenkool en ijzer ... haar voorspoed zou
geruïneerd worden en haar krachten teniet gedaan.
Maar stoom was niet zaligmakend. Het stoomaangedreven wegtransport had maar
weinig succes. Er was een lichtere vorm van aandrijving nodig, en deze zou
worden geïntroduceerd met de verbrandingsmotor, waar verbranding niet onder
een stoomketel plaatsvindt maar in cilinders. In 1859 ontwikkelde de Franse
ingenieur Etienne Lenoir (1822-1900) een vaste viertaktgasmotor - in
Duitsland door Nikolaus
Otto verbeterd - waarin brandstof wordt samengeperst voordat deze
ontbrandt. In 1900 waren er al meer dan 200.000 ottomotors verkocht. |
|
|
|
|
|
|
