De aarde bestaat uit 3 verschillende onderdelen:

de aardkorst
de mantel
de kern

De aardkorst is waar wij op wonen. Hij bestaat uit een hele dikke laag grond en gesteente. In de aarde zitten veel breuken. Die zijn er gekomen doordat de magma (die in het midden van de aarde zit) veel druk zet op de aardkorst.  
De mantel bestaat uit 2 delen; de binnenmantel en de buitenmantel. Laten we maar eens beginnen met de binnenmantel. Die is vast en bestaat uit gesteenten. De buitenmantel is vloeibaar en bestaat uit gesmolten gesteenten en ijzer. Ook wel magma genoemd. Dit heeft een temperatuur van meer dan 1000ºC, is dik en stroperig. De mantels zijn samen ongeveer 3000 kilometer dik.

Dan hebben we nog de kern. Ook deze bestaat uit 2 delen; de binnenkern en de buitenkern. De binnenkern bestaat uit vast materiaal en is meer dan 2500ºC. De buitenkern is vloeibaar en opgebouwd uit magma. De kern(en) samen zijn 3470 kilometer dik.

De vulkaan heeft een kraterpijp. Vaak zit die pijp verstopt met stenen en puin. Je zou dus kunnen zeggen dat de uitgang (zo wordt de kraterpijp namelijk ook wel genoemd) geblokkeerd is. Daardoor wordt de druk op het magma steeds groter.

De mensen die in de buurt van een vulkaan wonen, kunnen meestal zelf al bepalen wanneer het tijd is om hun huizen te verlaten. Ze herkennen de signalen. Wat zijn die signalen dan? Onderaards gerommel, net onweer. Soms wil er een (zwarte) rookwolk boven de krater van vulkaan verschijnen. En dan wordt het serieus!!! De grond begint te trillen en plotseling klinken er enorme knallen. De lavaprop (alle stenen en puin) is uit de krater gevlogen. Stenen en as worden meters hoog de lucht in geslingerd. En omdat de as zo ontzettend licht is kan het soms pas kilometers verderop zakken. Dat noemt men nou het schijnsel asregen. Doordat de stenen gloeiend heet zijn als ze de lucht in worden geslingerd, krijgen ze vreemde vormen. Ze kunnen verschillen van een paar centimeter tot wel 1 meter groot.

Als de prop eenmaal uit de kraterpijp is, kan het magma vrij naar buiten stromen. Vanaf het moment dat het magma het aardoppervlak raakt, wordt het lava genoemd. De temperatuur van de lava ligt ongeveer tussen de 600ºC en de 1200ºC. En doordat de temperatuur zo hoog is, wordt alles wat het onderweg tegen komt verschroeit. De bovenste laag van de lava is erg snel afgekoeld, maar de onderste niet. Die blijft nog wel een tijdje doorstromen. Als alle lava gestold is, raakt de kraterpijp weer verstopt en begint het proces weer van voren af aan.

Vulkanen komen meestal voor op plaatsen waar de platen van de aarde elkaar tegenkomen en magma vanuit het binnenste naar boven stoomt. Vooral landen aan de rand van de Stille Oceaan liggen in de gevarenzone. Ze bevinden zich op de "ring van vuur", een gordel van vulkanen rond de Stille Oceaan.

Als vulkanen uitbarsten, vormen lava en as een heuvel of berg die "kegel" wordt genoemd. Sommige vulkanen hebben zacht glooiende hellingen. Die zijn ontstaan doordat de naar beneden stromende lava er lang over deed om af te koelen. Andere vulkanen produceren een kleveriger soort lava, waarbij snel een steile vulkaan van as en sintels (geheel of half uitgebrande stukken steenkool) ontstaat.