|
Bijna alle
dieren slapen, sommige maar een paar minuten, andere 20 uur per etmaal. Het is makkelijk
genoeg vast te stellen dat een dier slaapt, maar het blijft vaak nog een raadsel waarom.
Men heeft
ontdekt dat de slaap en de lengte daarvan door de hersenen geregeld wordt. Door de enorme
verschillen in lengte van slaap tussen diersoorten, ligt het voor de hand dat slapen een
levensbelangrijke functie vervult
Wat is slaap?
In principe is de slaap een
periode van rust zonder veel beweging die een tijd lang kan voort duren. Een dier kan
daarbij soms onrustig zijn en draaien en bewegen, maar hij blijft in feite op één plaats.
Een slapend dier is min of meer blind voor zijn omgeving. Een slapende vis kan
bijvoorbeeld uit het water getrokken worden voordat hij zich ertegen kan verzetten. Een
slapend hert daarentegen zal bij het minste of geringste geluid, dat hij niet kan
thuisbrengen, wakker worden en wegrennen. Er schijnen twee verschillende soorten slaap te
bestaan: een diepe, rustige slaap en een actieve slaap. Bij zoogdieren en vogels kan men
beide soorten slaap herkennen aan een karakteristiek patroon van een hersenactiviteit.
Het nut van de slaap
Lange tijd bijna roerloos
uitrusten op een veilige plek kan voor dieren op allerlei manieren van nut zijn. In de
eerste plaats is hij meestal veiliger voor roofdieren op zijn slaapplek dan wanneer hij
hongerig op zoek is naar voedsel en misschien niet zo goed oplet. Daarom hebben dieren die
weinig tijd nodig hebben om te eten, de neiging om lang te slapen en het veiligste moment
van de dag afwachten om naar voedsel te zoeken. Een dier dat slaapt kan zo ook energie
besparen of aan extreme kou of hitte ontsnappen.
Wanneer dieren slapen
Op welk moment een dier
slaapt, hangt ervan af wanneer hij wakker moet zijn. Veel vogels kunnen alleen bij
daglicht vliegen en zullen dus 's nachts slapen. Kleine zoogdieren zoals muizen proberen
daarentegen overdag aan roofdieren te ontkomen en gaan liever 's nachts op zoek naar
voedsel. Andere dieren zoals konijnen en vossen hebben een soort tussenoplossing gevonden
en slapen zowel 's nachts als overdag een paar uur. Ze zoeken hun voedsel dan in de
ochtend- of avondschemering. Hun bioritme is in elk geval afgestemd op de dagelijkse
afwisseling van dag en nacht. Veel zeedieren, vooral die aan de kust leven, trekken zich
niet zoveel van het daglicht aan, maar stellen hun bioklok in op de getijden.
Hoe dieren slapen
Hoe en waar een dier slaapt,
hangt er vooral vanaf of het om een roof- of prooidier gaat, of hij alleen maar uitrust of
dat hij zich tegen zijn omgeving moet beschermen. Zo slapen konijnen opgerold in hun hol.
Vogels voelen zich hoog in een boom veiliger. Vleermuizen slapen in holtes met hun
vlieghuid beschermend om zich heen getrokken. Dieren van de open vlakte, zoals herten en
paarden voelen zich nergens veilig genoeg en slapen eerder staand. Als ze gaan liggen doen
ze dat alleen als andere dieren waken.
Wist je dit?
* Nijlpaarden slapen staand in
het water waar ze veilig zijn voor vijanden.
* Gierzwaluwen, die tot drie
jaar ononderbroken in de lucht kunnen zijn, slapen vliegend.
* Waterhoentjes doen een dutje terwijl ze op het water rondjes zwemmen.
* Olifanten slapen vaak op een 'bed' van gedroogd gras of in een speciaal gegraven kuil
die ook wel 'olifantenbed' heet.
* Veel vissen nemen tijdens hun slaap een andere kleur aan. Waarschijnlijk om er
gevaarlijker uit te zien en op die manier vijanden af te schrikken.
* In de winter slapen spreeuwen liever in de stad, waar het warmer is dan het open veld.
* Giraffen slapen staand en leggen dan vaak hun kop te rusten op een boomtak.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De tijd
dat dieren slapen variëert aanzienlijk, van het 'dutje' van een paar minuten dat
spitsmuizen doen tot de 20-uurige diepe slaap van een luiaard. De slaap wordt
meestal over een periode van 24 uur gemeten, maar de meeste dieren verdelen hun
slaap in kleinere slaapperiodes. Dit kan nodig zijn als een dier niet genoeg energie
kan opslaan als wanneer het een langere tijd slaapt zonder te eten.
|
|
|