header zoogdieren


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Lierantilope

 

Zoogdierenpagina klik hier >>>

 
Lierantilopen, antilopen met liervormige horens en synoniem voor echte koe-antilopen.
De koe-antilopen zijn de onderfamilie Alcelaphinae van de Holhoornigen, die tot de antilopen wordt gerekend. De onderfamilie omvat de Connochaetini (hiertoe behoort het geslacht gnoe) en de echte koe-antilopen of lierantilopen (Alcelaphini: blesbok, hartenbeesten, tsessebe).

Blesbok, de ondersoort Damaliscus dorcas phillipsi van de bontebok, een vrij grote (schouderhoogte ongeveer 95 cm; gewicht ongeveer 60 kg) koe-antilope. De blesbok is roodbruin met witte bles en grote witte spiegel; beide geslachten dragen horens (enigszins liervormig, tot ca. 40 cm lang). Deze soort, die een zeer gezocht wildbraad levert, was eertijds in Zuid-Afrika (vnl. Kaapprovincie en Oranje Vrijstaat) zeer talrijk; zij is thans in het wild uitgestorven, maar nog zeer talrijk in een aantal reservaten en op uitgestrekte boerderijen. Draagtijd ruim acht maanden; een jong per worp; maximale levensduur ongeveer 17 jaar.

Hartenbeesten (v. hart = hert), het geslacht Alcelaphus uit de Antilopen, omvattend twee soorten: Lichtensteins hartenbeest (A. lichtensteini, het 'mofhartenbees' van de Boeren) en het gewone hartenbeest (A. buselaphus). De eerste soort komt voor van Zimbabwe tot in Tanzania, de andere is zeer wijd verbreid en kwam oorspronkelijk voor van de oostelijke Kaapprovincie tot in Noord-Afrika (alwaar uitgestorven). De talloze Oost-Afrikaanse vormen zijn bekend onder plaatselijke namen als lelwel (A. b. lelwel), tora (A. b. tora), kongoni (A. b. cokii, ook Coke's hartenbeest genoemd). De zuidelijkste (Zuid-Afrikaanse) vorm (A. b. caama) wordt kaama of rooihartenbees genoemd. Hartenbeesten zijn grote bruinachtige en slanke antilopen met lange smalle kop en aflopende rug; beide seksen dragen horens, die dicht bij elkaar op het hoge voorhoofdsbeen ingeplant zijn, meestal kort V-vormig en geknikt (maximaal 70 cm lang). De grootste vormen hebben een schouderhoogte van 1,20 tot 1,45 m; gewicht tot 200 kg. De dieren leven sociaal in kleine kudden die vaak in de vlakte 'schildwachten' uitzetten op kleine verhevenheden in het terrein als termietennesten e.d. Na een draagtijd van 8 maanden wordt één kalf geboren; maximale levensduur ca. 20 jaar. De systematiek van de hartenbeesten is zeer moeilijk en er heerst weinig eenheid onder de auteurs. Het feit dat een aantal vormen uitgestorven of zeer bedreigd is, draagt hiertoe zeker bij. Hunters hartenbeest of hirola (Damaliscus hunteri) van Oost-Afrika is verwant aan de blesbok.

Tsessebe, ook sassaby, of korrigum, tiang en in Zuid-Afrika basterhartenbees, de diersoort Damaliscus lunatus van de Koe-antilopen. Het dier bewoont de savannen van noordelijk Zuid-Afrika tot in Zuid-Somalië en westwaarts tot in Mali. De schouderhoogte beloopt ca. 125 cm, de enigszins steil-liervormig of ook wel halvemaanvormig gebogen horens worden tot 72 cm lang; gewicht tot 160 kg. De bekendste vormen zijn de topi o.a. van Kenia-Tanzania (donkerbruine romp met blauwzwarte aftekening en oranjegele buik en onderbenen) en de (echte) tsessebe van zuidelijk Afrika (kastanjebruine romp zonder duidelijke donkere aftekening en bruingele tot witte buik en bruine poten). Het jeugdkleed is licht geelbruin. Deze antilopen komen voor in kleine kudden, die zich in het droge seizoen tot grotere eenheden kunnen verenigen. De territoriale mannetjes drijven in de paartijd 5-25 vrouwtjes bijeen. Draagtijd 71-8 maanden; één jong per worp. Maximale levensduur 12-15 jaar. De zuidelijke vorm is vooral bekend als een zeer snelle sprinter. Vooral de topi is hier en daar nog zeer algemeen.

 

 
   

footer zoogdieren

© copyright WorldwideBase 2005-2009