header zoogdieren


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Spiesbokken

 

Zoogdierenpagina klik hier >>>

 

Spiesbokspiesbokken, het geslacht Oryx van de Paardantilopen, omvattend drie soorten, wijdverbreid over Afrika, van Kaapprovinsie tot de Sahara en oostwaarts tot in Arabië. De dieren zijn zeer nauw verwant en worden soms beschouwd als behorend tot één enkele soort met een aantal ondersoorten, vooral omdat zij elkaar geografisch uitsluiten. Het is wellicht beter van een superspecies te spreken. Spiesbokken zijn fors gebouwde antilopen met lange, rapiervormige of naar achteren gebogen geringde horens in beide seksen; buik en poten zijn als regel wit en de kop vertoont een zwartwitte of bruinwitte teugeltekening. Alle vormen zijn bewoners van open droog terrein, variërend van savanne tot woestijn, waar zij kleine kudden vormen en zich voeden met de spaarzame vegetatie op de bodem. Drinkwater speelt in hun leven nauwelijks een rol; vocht wordt o.a. onttrokken aan de vruchten van wilde komkommersoorten.

De gewone spiesbok, beisa of oryx (Oryx gazella), in Zuid-Afrika gemsbok genoemd, bewoont een discontinu gebied; de zuidelijke vorm is de grootste en bewoont het noorden van zuidelijk Afrika van de Kaapprovinsie tot in Zimbabwe, de noordelijke vorm bewoont Oost-Afrika van Noord-Tanzania tot Ethiopië en Soedan. Aanvankelijk werden beide als afzonderlijke soorten beschouwd, een Zuid-Afrikaanse en een Noordoost-Afrikaanse; de geologische geschiedenis van Afrika leert echter dat de spiesbokken pas in een tamelijk recent verleden gescheiden zijn geraakt. De zuidelijkste Oost-Afrikaanse ondersoort is bekend als de kwastoorspiesbok. De gewone spiesbok of gemsbok is een paardachtige antilope die voorkomt in de droge, halfdroge en natte grasvlaktes van Afrika. Zowel de manlijke als vrouwelijke dieren van de ondersoorten hebben lange hoorns, die ze kunnen gebruiken om roofdieren af te schrikken. Niet alleen hun hoorns, maar ook hun opvallende gezichtskenmerken maken gemsbokken tot een geliefde jachttrofee.  De gewone spiesbok bereikt een schouderhoogte van maximaal 140 cm, een hoornlengte van ca. 125 cm en een gewicht van 225 kg; de kleur varieert van bruin tot grijs. De draagtijd beloopt 9–10 maanden; één jong per worp. Maximale levensduur 22 jaar. De algazel (Oryx dammah), foutief soms sabelantiloop genoemd, is wat kleiner (schouderhoogte tot 125 cm, gewicht tot 200 kg) en heeft als enige onder de spiesbokken krom naar achteren gebogen horens (tot 125 cm lang); algemene kleur is lichtbruin. Deze in haar voortbestaan bedreigde soort bewoont in restpopulaties nog delen van de Sahara, maar wordt goed voortgekweekt in dierentuinen. De draagtijd beloopt 8–81 maanden; één jong per worp. Maximale levensduur 20 jaar. De derde soort, de Arabische spiesbok, is de kleinste en de lichtst gekleurde vorm.

Arabische spiesbok, ook Arabische beisa of Arabische oryx, de zeldzame antilope Oryx leucoryx van het Arabisch Schiereiland, inclusief Sinaï.

Het is de kleinste van de spiesbokken (schouderhoogte nauwelijks 1 m, gewicht ca. 70 kg, lengte hoorns 50–70 cm), een grauwwit woestijndier met donkerbruine koptekening en poten. Deze soort werd met uitroeiing bedreigd, o.m. door de jacht met automatische wapens vanuit terreinvoertuigen. Een door het Wereld Natuur Fonds ondersteunde campagne in samenwerking met Amerikaanse dierentuinen (Phoenix in Arizona) heeft de soort voor het nageslacht behouden. De soort is al weer met succes in verscheidene landen in het wild uitgezet. Per keer wordt één jong geworpen; draagtijd negen maanden; levensduur ten minste 17 jaar.

 
   

footer zoogdieren

© copyright WorldwideBase 2005-2009