header zoogdieren


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Zeekoeien
 

 

Zoogdierenpagina klik hier >>>

 

Zeekoeien, de orde Sirenia van de Zoogdieren. Het zijn aan het waterleven aangepaste herbivoren, die men tot de Hoefdieren rekent. Zij zijn thans verspreid over de tropische kusten van de wereld. De Zeekoeien vertonen in talrijke kenmerken verwantschap met de Olifantachtigen en de Klipdassen. De aanpassingen aan het leven in tropische kustwateren en riviermonden zijn betrekkelijk vergaand; voortbeweging op het land is onmogelijk, omdat de achterpoten geheel gereduceerd zijn (van het bekken zijn nog slechts enkele resten over) en de voorpoten tot vinnen geworden zijn. De staart is eveneens veranderd in een afgeplatte vin. Oorschelpen ontbreken en de neusgaten kunnen gesloten worden. Het lichaam is stomp torpedovormig en voorzien van een onderhuidse speklaag – de huid zelf is vrijwel naakt, behalve op de kop. De mannetjes hebben in de bovenkaak twee korte en niet-functionele stoottanden. Evenals bij de Olifanten is de tandwisseling horizontaal; bij het kauwen van het harde plantenmateriaal spelen hoornplaten op het harde gehemelte en in de onderkaak eveneens een rol. De waterplanten worden gegrepen door de beweeglijke gezwollen lippen en in de samengestelde maag en zeer lange darm verwerkt.

Per keer wordt slechts één jong ter wereld gebracht, dat onder water geboren wordt; de draagtijd beloopt ongeveer een jaar. De melkklieren bevinden zich op de borst (vgl. olifanten) en het jong wordt soms in verticale stand gezoogd, wat aanleiding gegeven zou hebben tot zeemansverhalen betreffende zeemeerminnen. In dierentuinen zijn zeekoeien goed te houden (traditie in Artis, Amsterdam), maar zij zijn kostbare gasten vanwege hun speciale voedsel en huisvesting. Vrijwel over het gehele verspreidingsgebied zijn de Zeekoeien in hun voortbestaan bedreigd; één soort is reeds (lang geleden) uitgeroeid. De dieren worden bemachtigd ter wille van het goed smakende vlees, de traan (olie) en de huid.

1. Indeling

De recente soorten worden ingedeeld in twee families, de Doejongs (Dugongidae, met één soort, de doejong) en de Lamantijnen (Trichechidae, met één geslacht, lamantijnen, bestaande uit drie soorten). Tot de eerste familie behoorde ook de enige niet-tropische zeekoe, die in 1741 ontdekt werd en reeds in 1768 uitgeroeid was: de Stellers zeekoe (Hydrodamalis gigas). Deze bewoonde een klein deel van de Beringzee en was gekenmerkt door een enorme grootte (lengte tot 8 m, gewicht vermoedelijk tot ca. 4000 kg) en een buitengewoon dikke huid die eigenaardig van bouw was. De dieren voedden zich vnl. met zeewier en waren gemakkelijk aan de oever te vangen; het zeer kleine verspreidingsgebied (Beringeiland en omgeving) maakte het weinig beweeglijke en weerloze dier bijzonder kwetsbaar.

Zeekoeien, ook wel sirenen genoemd, zijn in het water levende zoogdieren. Hoewel ze enigszins op robben lijken is de olifanten hun naaste verwant. Zeekoeien bestaan al sinds ongeveer 50 miljoen jaar. Op dit moment zijn er nog vier soorten, die men overwegend in tropische en subtropische wateren vindt. Ze kunnen wel 8 meter lang worden.

Het plompe lichaam van de zeekoe is slechts weinig behaard. De dikke snuit is op de bovenlip bedekt met korte, stevige borstelharen. De voorste ledematen zijn veranderd in vinnen, de achterste zijn volledig geatrofieerd. Aan het uiteinde van de staart bevindt zich een brede vin.

Zeekoeien leven alleen en in groepen. Ze voeden zich uitsluitend met waterplanten. De jongen worden geboren na een draagtijd van 12-14 maanden. Afhankelijk van de soort kan het vijf jaar duren voor de jongen geslachtsrijp zijn.

Op basis van de vorm van de staart onderscheidt men twee families. De doejongachtigen hebben een gevorkte staart en de lamantijn-achtigen of manati’s hebben een ronde staart. De enige vertegenwoordiger van de zeekoeien met een gevorkte staart is de doejong of Indische zeekoe. Deze leeft in de Indische Oceaan, in het westen van de Stille Oceaan en in de Rode Zee. Dit dier kan wel tot 3,2 meter lang worden. De mannetjes van deze familie hebben kleine slagtanden die zich ontwikkeld hebben uit de snijtanden. De eveneens tot deze groep behorende reuzenzeekoe die wel 4.000 kilo zwaar kon worden, is inmiddels uitgestorven

De manati's (zeekoeien met een ronde staart) bereiken een lengte van 4,5 meter. Ze leven in de rivieren en zeeën van het oosten van Midden- en Zuid-Amerika en in West-Afrika. Ze hebben geen slagtanden. Ze hebben alleen kiezen, als ze versleten zijn vallen ze uit en worden ze vervangen.

Het zeekoeienbestand is erg teruggelopen omdat de walvisvaarders op ze jagen.
 

 
   

footer zoogdieren

© copyright WorldwideBase 2005-2009